Şeffaf Menü Zorunluluğu: Restoran ve Kafeler İçin İçerik, Alerjen ve Kalori Rehberi (2026)

Şeffaf menü, restoran ve kafelerin sundukları her yemeğin içeriğini (bileşenlerini), alerjenlerini ve enerji (kalori) değerini menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekod (QR) ile müşteriye göstermesini zorunlu kılan düzenlemedir. Tarım ve Orman Bakanlığı bu kuralları 13 Mart 2026’da güncellediği Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu ile getirdi. Ulusal zincirler için süre 1 Temmuz 2026’da doldu; çoğu restoran ve kafe için içerik bilgisinin son tarihi 31 Aralık 2026, kalori bilgisinin son tarihi 31 Aralık 2027.

Kısa cevap: tek şubeli bir kafeyseniz 31 Aralık 2026’ya kadar her yemeğin bileşenlerini ve alerjenlerini menünüzde göstermeniz, 31 Aralık 2027’ye kadar da porsiyon başına kaloriyi eklemeniz gerekiyor. Örneğin “Kaşarlı tost” satırı yalnızca adı ve fiyatı değil, “ekmek (buğday), kaşar peyniri, tereyağı – içerir: buğday, süt” bilgisini ve daha sonra “yaklaşık 364 kcal” gibi bir enerji değerini (aşağıdaki örnek hesap) içermeli. QR menü kullanabilirsiniz, ancak QR kodu kullanamayan müşterilere bilginin ayrıca verileceğini de duyurmalısınız.

Kalori hesabında kullanacağınız iki basit formül:

• Malzemenin enerjisi (kcal) = gram × (100 g’daki kcal ÷ 100)
• Porsiyon kalorisi = tüm malzemelerin enerjisinin toplamı ÷ porsiyon sayısı

Bu yazı pratik bir rehberdir, hukuki danışmanlık değildir; emin olmadığınız noktalarda il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünüze danışın.

Şeffaf menü zorunluluğu kimleri, ne zaman kapsıyor?

Şeffaf menü zorunluluğu tüm toplu tüketim yerlerini (restoran, kafe, lokanta, pastane, otel restoranı gibi) kapsıyor; son tarih işletmenin büyüklüğüne göre değişiyor. Tarihler, Bakanlığın Düzce ve İstanbul il müdürlüklerinin yayımladığı resmi duyurulardan alınmıştır:

İşletme türü	İçerik (bileşen) bilgisi	Enerji (kalori) bilgisi
Ulusal zincir işletmeler	1 Temmuz 2026	1 Temmuz 2026
Aynı ilde 3 veya daha fazla şubesi olan işletmeler	31 Aralık 2026	31 Aralık 2026
Diğer tüm toplu tüketim yerleri (tek şubeli restoran, kafe, lokanta)	31 Aralık 2026	31 Aralık 2027

Haberlerde tarihler zaman zaman farklı ifade ediliyor. Yukarıdaki tarihler Bakanlık duyurularındaki ifadedir. Kuralların tam metni Kılavuz’un 41. maddesinde, geçiş süreleri 47. maddesindedir; Kılavuz’un resmi metni KAYSİS üzerinde yayımlanıyor. 47. maddenin tam metnini bu yazı için açamadık, bu yüzden kendi durumunuzu oradan veya il müdürlüğünüzden teyit edin.

Şeffaf menüde her yemek için neler yazmalı?

Her yemek için bileşenleri, alerjenleri, varsa alkol ve domuz kaynaklı bileşenleri ve son tarihi gelince enerji (kalori) değerini göstermelisiniz. Bakanlık duyuruları ve Kılavuz şu noktaları sayıyor:

• Bileşenler (içerik bilgisi). Yemeğin içindeki malzemeler. Kılavuz’un 41.3 maddesi bileşenler ve enerji değeri hakkında bilgilendirmeyi zorunlu tutuyor.
• Tercihi etkileyen bileşen yemeğin adında. Müşterinin seçimini etkileyebilecek veya birbirinin yerine kullanılabilen bileşenler yemeğin adıyla birlikte yazılmalı. Bakanlığın örnekleri “yer fıstıklı baklava” ve “eritme peynirli tost” (Bakanlık duyurusu).
• Alerjenler, alkol ve domuz kaynaklı bileşenler. Kılavuz’a göre bu bilgiler yemeğin adıyla birlikte verilmeli ve bileşen listesinin geri kalanından açıkça ayrılacak şekilde (örneğin kalın yazı) vurgulanmalı (madde 41.2 ve 41.5).
• Enerji (kalori) değeri. İşletmenizin son tarihine kadar her yemek için eklenmeli.

Bazı haberler etin türünün (dana, kuzu, tavuk) de ayrıca yazılması gerektiğini bildiriyor. Bakanlık duyurularında ve Kılavuz’un okuyabildiğimiz bölümlerinde bunu ayrı bir kural olarak bulamadık, bu yüzden zorunlu olduğunu teyit edemiyoruz. Yine de “köfte” yerine “dana köfte” yazmak müşterinin sorusunu baştan yanıtlar ve size hiçbir maliyeti yoktur.

Menüde alerjen zorunlu mu?

Evet, toplu tüketim yerlerinde sunulan yemekler için alerjen bilgisinin müşteriye verilmesi zorunludur. Kılavuz’un 20.2 maddesi bunu açıkça söylüyor ve Bakanlık bu bildirim için örnek bir afiş de hazırlamış (madde 20.3). Bakanlık duyurularında alerjenler için ayrı bir geçiş tarihi verilmiyor; yani alerjen bilgisi şeffaf menü tarihlerini beklemeden de gerekli.

Belirtmeniz gereken 14 alerjen gluten içeren tahıllar, kabuklular, yumurta, balık, yer fıstığı, soya, süt, sert kabuklu meyveler, kereviz, hardal, susam, kükürt dioksit ve sülfitler, acı bakla (lupin) ve yumuşakçalardır. Her birinin hangi yemeklerde saklandığını ve menüde isim, numara veya simgeyle nasıl gösterileceğini menüde 14 alerjen rehberimizde adım adım anlattık.

Menüde kalori zorunlu mu?

Evet, enerji (kalori) bilgisi de zorunlu hale geldi; tek şubeli restoran ve kafeler için son tarih 31 Aralık 2027. Kılavuz enerji değerinin hangi birimle (porsiyon başına mı, 100 g başına mı) verileceğini okuyabildiğimiz bölümde açıkça belirtmiyor; ancak Kılavuz’daki hesaplama örneği “1 porsiyon et yemeği” üzerinden yapılmış. Müşteri porsiyonu yediği için porsiyon başına kcal en anlaşılır gösterimdir.

Hesap için kendi reçete kartınıza ve malzemelerin 100 g’daki enerji değerine ihtiyacınız var. Bu değeri ambalajlı ürünlerin besin değeri tablosundan veya Bakanlık sunucusunda yayımlanan ücretsiz TürKomp Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı‘ndan alabilirsiniz; TürKomp değerleri yenilebilir kısmın 100 gramı başına veriyor.

Örnek 1: kaşarlı tostun kalorisi

Aşağıdaki kcal değerleri yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş örnek değerlerdir, gerçek ürün değerleri değildir. Siz kendi tedarikçinizin etiketindeki veya TürKomp’taki değeri kullanın.

Malzeme	Gram	100 g’daki kcal (örnek)	Enerji
Tost ekmeği (2 dilim)	60 g	250	150 kcal
Kaşar peyniri	40 g	350	140 kcal
Tereyağı	10 g	740	74 kcal
Porsiyon toplamı	110 g		364 kcal

Tek bir girdinin sonucu ne kadar değiştirdiğine bakın: aynı tost, ustanın sürdüğü tereyağı miktarına göre farklı bir kalori değeri verir.

Tereyağı	Tereyağından gelen enerji	Tostun toplam kalorisi
5 g	37 kcal	327 kcal
10 g	74 kcal	364 kcal
15 g	111 kcal	401 kcal

Örnek 2: kazanda pişen mercimek çorbasının porsiyon kalorisi

Çorba, sos ve yahni gibi toplu pişen yemeklerde önce kazanın toplam enerjisini bulur, sonra çıkan porsiyon sayısına bölersiniz. Yine örnek değerlerle (illüstratif): 500 g kırmızı mercimek (100 g’da 340 kcal → 1.700 kcal), 200 g soğan (40 → 80 kcal), 150 g havuç (40 → 60 kcal), 50 g tereyağı (740 → 370 kcal) ve 30 g un (360 → 108 kcal). Kazanın toplamı 2.318 kcal; su enerji eklemez.

Kazandan çıkan porsiyon	Porsiyon başına kalori
8 porsiyon	yaklaşık 290 kcal
10 porsiyon	yaklaşık 232 kcal
12 porsiyon	yaklaşık 193 kcal

Bu yüzden kalori hesabı, porsiyon kontrolü ile birlikte yürür: servis kepçesini ve porsiyon gramajını sabitlemezseniz menüdeki rakam doğru kalmaz. Pişirmede su kaybı veya kızartmada yağ emilimi gibi durumların nasıl hesaplanacağı için Kılavuz’daki hesaplama örneğine bakın.

QR menü şeffaf menü için yeterli mi?

Evet, Bakanlık bilgilerin karekod (QR) ile verilmesine izin veriyor; ancak QR kodu kullanamayan müşterilere bilginin ayrıca sağlanacağını duyurmanız zorunlu. Duyurudaki ifade, karekod kullanılan durumlarda “karekod kullanamayan tüketicilere bilginin ayrıca sağlanacağına dair” bilgilendirme yapılmasıdır (Bakanlık duyurusu).

Pratikte masadaki QR kodun yanına şöyle bir not koyabilirsiniz (örnek metin): “Yemeklerimizin içerik, alerjen ve kalori bilgileri QR menüde yer alıyor. QR kodu kullanamıyorsanız lütfen ekibimize sorun; bilgileri size basılı olarak verelim.” Kasada veya mutfakta da güncel, basılı bir liste hazır tutun.

Dijital menünün asıl avantajı güncelliktir. QR menü ve sipariş platformu Elegant Menu ile her yemeğe AB gıda kurallarındaki 14 alerjenin tamamını işaretleyebilirsiniz; müşteriler bunları her yemeğin yanında simge olarak görür. Tedarikçi veya tarif değiştiğinde yemeği telefonunuzdan düzenlersiniz ve menü yeniden baskıya gerek kalmadan güncellenir. Hangi yemekte hangi alerjenin bulunduğuna yine siz karar verirsiniz; menüdeki bilgi, sizin girdiğiniz bilgi kadar doğrudur. Sıfırdan başlıyorsanız QR menü oluşturma rehberimize bakın.

Şeffaf menü kontrol listesi: yemek başına neler hazır olmalı?

Her yemek için aşağıdaki altı maddeyi tamamladığınızda menünüz şeffaf menü kurallarına göre hazır demektir:

1. Yemek adı, tercihi etkileyen bileşenle. “Baklava” değil “fıstıklı baklava” veya “cevizli baklava”; “tost” değil “eritme peynirli tost”.
2. Bileşen listesi. Sos, garnitür, ekmek ve kızartma yağı dahil yemeğin içindeki malzemeler.
3. Alerjenler, vurgulu. 14 alerjenden hangileri varsa, listenin geri kalanından ayrılacak şekilde (örneğin kalın).
4. Alkol ve domuz kaynaklı bileşen. Varsa açıkça belirtilmiş.
5. Porsiyon gramajı. Kalori hesabının dayanağı; reçete kartında yazılı.
6. Enerji (kcal). Son tarihinize kadar, porsiyon başına.

Küçük bir kafe içerik ve kalori bilgisini nasıl toplar?

En kolay yol, her yemek için bir reçete kartı tutmak ve bileşen, alerjen ve kaloriyi aynı karttan çıkarmaktır. Şu sırayla ilerleyin:

1. Menüyü listeleyin. Günün yemekleri ve tatlılar dahil, satılan her ürünü bir tabloya yazın.
2. Her yemeği tartın. Malzemeleri gram olarak reçete kartına yazın. Porsiyon maliyetini zaten hesaplıyorsanız bu liste elinizde var; reçete maliyeti hesaplama rehberindeki kart yapısını kullanabilirsiniz.
3. Tedarikçi etiketlerini toplayın. Ambalajlı her ürünün (sos, peynir, ekmek, hazır hamur) içindekiler listesini ve besin değeri tablosunu fotoğraflayıp kartın yanına koyun. Alerjenler ve 100 g’daki kcal buradan gelir.
4. Ambalajsız malzemeler için TürKomp’a bakın. Sebze, bakliyat ve et gibi etiketsiz ürünlerin enerji değerini TürKomp‘tan alın.
5. Hesaplayın ve menüye yazın. Yukarıdaki formülle porsiyon kalorisini bulun; bileşenleri, alerjenleri ve kaloriyi menüye ekleyin.
6. Değişiklikte güncelleyin. Tedarikçi, marka veya gramaj değiştiği gün kartı ve menüyü birlikte güncelleyin.

Reçete kartları tamamlanınca bir yan fayda da elde edersiniz: aynı gramajlarla porsiyon maliyetini ve menü fiyatını da çıkarabilirsiniz. Bunun için food cost nasıl hesaplanır rehberimize bakın. Turist müşterileriniz varsa alerjenleri de çevirmeyi unutmayın (restoran menü çevirisi).

Şeffaf menü denetimi ve şikayetler nasıl işliyor?

Menüler Bakanlığın gıda denetim personeli tarafından denetlenecek ve müşteriler gıdayla ilgili şikayetlerini ALO 174 Gıda Hattı’na iletebiliyor. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı Temmuz 2026’da “denetim personelimiz menüleri denetleyecek” ve “uymayan işletmelere gerekli yaptırımlar uygulanacak” dedi (Mynet Finans, 6 Temmuz 2026).

ALO 174 Gıda Hattı, Bakanlığın gıdaya ilişkin her türlü ihbar ve şikayeti aldığı hattır; 174 numarası, web sitesi, mobil uygulama ve WhatsApp üzerinden başvuru yapılabiliyor. Menü kurallarına uymamanın cezasının türü ve tutarı, incelediğimiz resmi kaynaklarda açıklanmıyor; bu nedenle burada bir rakam vermiyoruz.

Menünüzün hazır olduğunu nasıl kontrol edersiniz?

Bir müşterinin gözüyle menüyü baştan sona okuyun ve rastgele üç yemeği mutfaktaki reçete kartıyla karşılaştırın. Şu üç soruyu sorun: Menüdeki bileşenler kartla aynı mı? Alerjenler vurgulu mu ve sos ile garnitürler dahil mi? Kalori, mutfakta gerçekten servis edilen gramajla mı hesaplandı? Bir yemekte bile fark çıkarsa, hata büyük ihtimalle diğer yemeklerde de vardır. Bu kontrolü her menü değişikliğinden sonra ve tedarikçi değiştirdiğinizde tekrarlayın.

Şeffaf menüde en sık yapılan hatalar nelerdir?

En sık hatalar eksik bileşen, güncel olmayan bilgi ve gerçek porsiyonla uyuşmayan kaloridir.

1. Sosları ve garnitürleri unutmak. Izgara köftenin yanındaki sos hardal veya yumurta içerebilir.
2. Tercihi etkileyen bileşeni adda yazmamak. Fıstık mı ceviz mi, kaşar mı eritme peyniri mi: müşteri bunu yemeğin adından görebilmeli.
3. Kaloriyi tahminle yazmak. Rakam reçete kartından ve gerçek gramajdan gelmeli; internetten bulunan benzer bir yemeğin kalorisi sizin yemeğinizin kalorisi değildir.
4. QR kodu koyup alternatif sunmamak. QR kodu kullanamayan müşteriler için bilgiyi ayrıca vereceğinizi duyurmanız gerekiyor.
5. Tedarikçi değişince menüyü güncellememek. Yeni markanın sosunda farklı bir alerjen olabilir; menü o gün değişmeli.
6. Son tarihi beklemek. Onlarca yemeği tartmak ve etiketleri toplamak zaman alır; 31 Aralık’tan önce başlayın.

Şeffaf menü hakkında sık sorulan sorular

Şeffaf menü tek şubeli kafeler için de zorunlu mu?

Evet, tek şubeli kafe ve restoranlar da kapsamda; içerik bilgisi için son tarih 31 Aralık 2026, kalori için 31 Aralık 2027.

Menüde kalori zorunlu mu?

Evet, enerji (kalori) bilgisi zorunlu; zincirler için 1 Temmuz 2026’dan, aynı ilde 3+ şubesi olanlar için 31 Aralık 2026’dan, diğer işletmeler için 31 Aralık 2027’den itibaren.

Menüde alerjen zorunlu mu?

Evet, toplu tüketim yerlerinde alerjen bilgisinin müşteriye verilmesi Kılavuz’a göre zorunludur ve bu bilgi yemeğin adıyla birlikte, vurgulanarak gösterilmelidir.

Bilgileri sadece QR menüde göstermek yeterli mi?

Evet, QR menü kabul edilen yollardan biri; ancak QR kodu kullanamayan müşterilere bilginin ayrıca verileceğini duyurmalı ve bunu yapabilmek için basılı bir liste hazır tutmalısınız.

Kaloriyi nasıl hesaplarım?

Her malzemenin gramını, 100 g’daki kcal değeriyle çarpıp 100’e bölün, sonuçları toplayın ve toplu pişen yemeklerde porsiyon sayısına bölün. Değerleri ürün etiketlerinden veya TürKomp’tan alın.

Şeffaf menünüzü yeniden baskı derdi olmadan güncel tutun

Elegant Menu ile her yemeğe 14 alerjeni işaretleyebileceğiniz bir dijital menüyü ücretsiz oluşturabilir, tarif veya tedarikçi değiştiğinde telefonunuzdan anında güncelleyebilirsiniz. Önce gerçek bir menünün müşteri telefonunda nasıl göründüğüne bakın.